Wat de relatie met leerlingen voor de leerkracht betekent

Afgelopen zaterdag 7 mei 2016 kopte Het Parool met ‘Klik met leraar kan hele klas stimuleren’, waarin onderwijspedagoog Helma Koomen geïnterviewd werd over haar jarenlange onderzoek naar het effect van de kwaliteit van de relatie tussen leerkracht en individuele leerling. De timing – een dag voor Moederdag – had niet toepasselijker kunnen zijn aangezien Helma fungeert als de wetenschappelijke moeder van ons Leerkracht Emotie Onderzoek.

De titel laat eigenlijk ook meteen het belang van ons onderzoek zien; we weten dankzij het onderzoek van Helma en haar collega’s dat de kwaliteit van de relatie tussen leerkracht en individuele leerling veel invloed heeft op de motivatie van de leerling en daarmee indirect op de schoolprestaties van de leerling. Dit is met name zo bij leerlingen uit lagere sociale milieus en kinderen met leer-of gedragsproblemen, terwijl uit onderzoek blijkt dat juist zij de meeste baat hebben bij een goede relatie met hun leerkracht.

Maar wat we nog niet goed weten is wat de kwaliteit van de relatie tussen leerkracht en individuele leerling betekent voor de leerkracht in kwestie. In ons pilot-onderzoek vroegen we leerkrachten naar een gebeurtenis in de klas die bij was gebleven die dag. Veel leerkrachten kwamen uit zichzelf met verhalen, waarin duidelijk naar voren kwam hoe betekenisvol een goede relatie met een leerling voor hen kon zijn. Of zoals een deelnemende leerkracht, die onzeker was over haar relatie met een zorgleerling, het zo prachtig verwoordde:

Ik kreeg van de moeder van leerling X te horen dat haar dochter zo tevreden en enthousiast was over mij. Vandaag vroeg ik aan haar of deze uitspraken van moeder wel klopten. Ik ontving een stralende, blij kijkende blik die met een mondig ja werd bevestigd. Het oogcontact dat we op dat zeer korte moment hadden was goud waard voor mij!”

Het eerste onderzoek dat onderdeel is van het Leerkracht Emotie Onderzoek in het basisonderwijs is op dit moment in volle gang. Het doel is om meer inzicht te krijgen in de dagelijkse gebeurtenissen (positief én negatief) met specifieke leerlingen in de bovenbouw die leerkrachten bijblijven na afloop van een werkdag. Daarnaast kijken we naar de emoties die daarbij ervaren worden. Voor dit onderzoek zoeken we nog bovenbouw leerkrachten die eenmalig op een willekeurige dag een online vragenlijst invullen over de belangrijkste gebeurtenis van die dag. Opgeven kan hier.

Over drie en een half jaar is ons grootschalig onderzoek naar het belang van de leerkracht-leerling relatie voor de leerkracht afgerond en hoop ik op een nieuw interview in het Parool, wellicht getiteld ‘Klik met leerling geeft leerkracht positieve energie ‘. Een mooie positieve tegenhanger van de vele nieuwsberichten over burn-outklachten in het onderwijs. Want zoals een leerkracht laatst tegen me zei: “Die leerlingen, dáár doe je het allemaal voor”.

Meer lezen?
Lees het interview met Helma Koomen in Het Parool hier.

Share